İstinaf Kanun Yoluna Müracaat Usulü

BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ HUKUK DAİRELERİNDE İSTİNAF USULÜ

İstinaf, kelime anlamı olarak, sözün başlangıcı, yeniden başlamak anlamına gelmektedir. Hukuki anlanmda İstinaf, mahkemenin verdiği hükmü begenmeyip bir üst mahkemeden bozulmasını istememek anlamına gelmektedir.

İlk derece mahkemesi ile Yargıtay arasında ikinci derece bir denetim mekanizması olan istinaf kanun yolunun uygulanması ile kararlar istinaf denetimine tabi tutulacak, İstinaf Mahkemesinin kararı temyiz yoluna açık ise Yargıtay’a temyize başvurabilecektir. HSYK’nın 1 Mart 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararına göre; şimdilik yedi bölgede kurulan Bölge Adliye Mahkemeleri; Antalya: (Afyonkarahisar, Antalya, Burdur, Denizli, Isparta, Mersin) Ankara: (Ankara, Aksaray, Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Kırıkkale, Karaman, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Sivas,Yozgat, Zonguldak) Erzurum: (Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Muş, Tunceli, Van) Gaziantep: (Adana, Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Mardin, Osmaniye, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak) İstanbul: (Bilecik, Bursa, Edirne, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova) İzmir: (Aydın, Balıkesir, Çanakkale, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak) Samsun: (Amasya, Çorum, Giresun, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon) mülki hudutlarını kapsayacak şekilde belirlenmiştir.

Başvuru şekli ve süresi; 20/07/2016 tarihinden sonra ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinafa başvurulabilir. (HMK m.341) 20/07/2016 tarihinden önce verilen kararlar hakkında yapılan temyiz başvuruları ve yine evveliyatında Yargıtay incelemesi olan dosyalar, kesinleşinceye kadar Yargıtay tarafından sonuçlandırılacaktır. Başka bir ifadeyle; bu dosyalarda eski HUMK'un temyiz işlemlerine ilişkin hükümleri uzun bir süre uygulanacaktır.

Başvuru süresi kural olarak Sulh, Asliye ve Özel Hukuk Mahkemeleri bakımından iki hafta olarak düzenlenmiştir (HMK m. 345). İş mahkemelerinde tefhim veya tebliğden itibaren sekiz gündür. İcra mahkemelerinde tefhim veya tebliğden itibaren 10 gündür.

Harçlar ve Gider Avansı; İstinaf başvurusunda, 2016 yılı için Harçlar Tarifesine göre İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcı olarak 79,70.TL, istinaf karar harcı olarak olarak maktu olursa 29,20.TL, nispi davalarda ise hüküm altına alınan değerin binde 68,31’in 1/4’ü peşin olarak alınır. Ayrıca tebliğ giderleri (taraf sayısı X 11.TL) en az iki taraf olarak düşünüldüğünde ve posta giderleri ile birlikte yaklaşık 100.TL gider avansı alınmaktadır. İstinaf dilekçesi kararı veren ilk derece mahkemesine veya ön büroların bulunduğu adliyelerde ön bürolara verilir. İstinafa başvuran taraf başka bir mahkeme aracılığıyla da başvuruda bulunabilir. Bu durumda dilekçe kaydedilip kararı veren mahkemeye gönderilir. Başvurunun yapıldığı mahkeme tarafından başvurana ücretsiz bir alındı belgesi verilir. İstinaf süresi geçirilmiş ise ve ilk derece mahkemesi kararı kesin ise istinaf başvurusu ilk derece mahkemesince reddedilir. Bu red kararına karşı tebliğden itibaren bir hafta süre içinde istinafa başvurmak mümkündür. Ayrıca istinaf dilekçesi tebliğ edilen taraf, kendisinin istinafa başvuru hakkı olmasa ya da istinaf süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile “katılma yoluyla” istinafa başvurulabilir. İstinaf dilekçesine karşı diğer taraf, dilekçenin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta süre içinde cevap dilekçesi verilebilir. Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra dosya usulüne uygun olarak yetkili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilir. Bölge Adliye Mahkemelerinde daireler arasındaki iş bölümü UYAP sistemine otomatik olarak tanımlı olduğundan, tarafların dilekçelerinden belirttiğinden bağımsız olarak, mahkeme doğru şekilde kendiliğinden belirlenir. Daireler arasında çıkan iş bölümü uyuşmazlıkların çözümü 5235 Sayılı Yasanın 35/1 maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Baş- kanlar Kuruluna aittir. İstinafa başvurmak kural olarak icrayı durdurmaz. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi İİK'nin 36.maddesi gereğince icranın geri bırakılmasına karar verebilir. Nafaka kararları hakkında tehir-i icra mümkün değildir. Kanunda açıkça belirtilen ve özel hükümlerde yer alan durumlarda, istinafa başvurmak kararın icrasına engel teşkil eder. (Kişiler, aile ve taşınmazın aynına ilişkin kararlar).

Dosyanın İstinafa geldikten sonraki işlemleri; İlk derece mahkemesi dosyayı ilgili dairesine gönderdikten sonra, sistem üzerinden esas numarası alır. Esas numarası alan dosya daire başkanına sunulur. Daire başkanı sistem üzerinden dosyaları otomotik olarak üyelere tevzi eder.

İstinaf İncelemesi; Dosyanın gönderildiği Bölge Adliye Mahkemesi esasa girmeden önce “ön inceleme” yapar ve ön inceleme sonucunda gerekli şartlar oluşmuş ise esasa girilir, esasa girilmesine ilişkin şartlar oluşmamış ise ön incelemede gerekli karar verilir. İstinaf ön incelemesinde beş temel nokta vardır. Birincisi; incelemenin gönderilen Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesinin iş bölümüne girip girmediği. İkincisi; kararı kesin olup olmadığı. Üçüncüsü; Başvurunun süresinde (iki hafta) yapılıp yapılmadığı. Dördüncüsü; Başvuru şartları- nın yerine getirilip getirilmediği. Beşincisi; İstinaf sebep ve gerekçesinin gösterilip gösterilmediğidir. Esastan incelemede; davanın özelliğine göre heyet halinde ya da ilgili Hukuk Dairesi Başkanının görevlendirdiği üye tarafindan yapılır. Tahkikat aşamasında istinaf incelemesi ile ilgili özel hüküm bulunmadığı hallerde ilk derece mahkemesinde uygulanan yargılama usulü uygulanmaktadır. Daireler bir başkan ve iki üyenin katılması ile toplanır, müzakereler gizli yapılır ve kararlar çoğunlukla verilir. İstinafta verilen kararlar temyizdeki kararlar gibi olmayıp onama ve bozma şeklinde karar verilmemektedir.

Temyiz; İlk derece mahkemelerinde 20/07/2016 tarihinden önce verilen kararlar temyiz edilebilmekte ise de bu tarihten sonra verilen kararlar temyize tabi değildir. Kural olarak İstinaf Mahkemelerince verilen miktar ve değeri 25.000,00.TL’nin (dahil) altındaki kararlar kesindir. Bu miktar üzerindeki verilen ve HMK’nın 361. maddesinde yazılı kararlara karşı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde temyiz yoluna başvrulabilmektedir. Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesi ile birlikte Yargıtay, kanunda boşluk oluşması durumunda içtihat mahkemesi olarak çalışacaktır. Maddi denetim yapmayıp, hukukilik denetimi yaparak, içtihat oluşturması ve içtihat birleştirmesi sağlayacaktır.

Yol Tarifi